Türkiye’de 9,6 milyon yetişkin diyabetli; 4,37 milyonu farkında değil

Uluslararası Diyabet Federasyonunun 2025 verilerine göre, Türkiye’de 20-79 yaş grubunda 9,6 milyon yetişkin diyabetli. Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, diyabet görülme sıklığının yüzde 16,5’e ulaştığını belirtirken, Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Doç. Dr. Murat Akarsu ülkede diyabetle yaşayanların sayısını yaklaşık 10 milyon olarak aktarıyor. Rakamlar, hastalığın tek tek kişilerin sağlık dosyalarına sığmayacak ölçekte olduğunu ortaya koyuyor.

Bu tablonun en çarpıcı yanı, Akarsu’nun verdiği bilgiye göre 4,37 milyon kişinin diyabetli olduğunun farkında olmaması. Hastalığın tanınmaması, kişinin takip ve tedavi sürecine zamanında girememesi anlamına geliyor; haberlerde de tedavi edilmediğinde kalp, böbrek ve göz sağlığında kalıcı hasar oluşabileceği vurgulanıyor. Dolayısıyla mesele yalnızca kaç kişinin diyabetli olduğu değil, bu kişilerin ne kadarının durumunu bilerek sağlık hizmetine başvurabildiği.

Hastalığın belirtilerinin ya da tanı sürecinin haberde ayrıntılandırılmaması, farkındalık verisini önemsiz kılmıyor; tersine, tanı konmamış milyonlarca kişilik bir kesime işaret ediyor. Akarsu, 2010’da yapılan TURDEP-II çalışmasında erişkinlerde diyabet sıklığının yüzde 13,7 olarak belirlendiğini aktarıyor. IDF’nin 2025 verilerinde erişkin nüfusun yüzde 16-17’sine karşılık gelen bir yaygınlıktan söz edilmesi, farklı tarihlerdeki ölçümlerin de dikkatle izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

Diyabetin nedenleri ve riskleri de yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacak kadar geniş. Akarsu, yaşam biçimindeki değişimlerle birlikte masa başı çalışma, motorlu ulaşım, hazır gıda tüketimi ve fiziksel hareketsizliği hastalığın yaygınlaşmasıyla ilişkilendiriyor. Mehlepçi ise ekonomik kriz ve yoksullaşmanın etkisine dikkat çekerek nüfusun yaklaşık yüzde 35’inin temel gıdalara ulaşmakta zorlandığını ifade ediyor; bu değerlendirme, sağlıklı beslenmenin herkes için eşit ölçüde erişilebilir olup olmadığını gündeme taşıyor.

Bu nedenle 9,6 milyonluk sayı, yalnızca sağlık kurumlarının önündeki iş yükünü anlatan bir istatistik değil. Tanı ve tedavi süreçlerinin planlanması, hastalığı henüz bilmeyenlerin de hesaba katılmasını gerektiriyor. Akarsu, diyabetin yaygınlaşmasını gündelik yaşam alışkanlıklarıyla ilişkilendirirken, diğer haberde uzmanlar zamanında teşhis ve tedavinin önemini; hastalığın kalp, böbrek ve gözlerde kalıcı hasara yol açabileceğini hatırlatıyor.

Diyabet haberlerinin sıradan bir farkındalık günü açıklaması gibi okunup geçilmemesi gereken nokta tam da burada: milyonlarca yetişkinin yaşadığı hastalığın 4,37 milyon kişi tarafından bilinmediği aktarılıyor. Üstelik sağlık riskleriyle birlikte, temel gıdaya erişim güçlüğü de uzman değerlendirmesinde yer alıyor. Bu veriler, diyabeti yalnızca kişisel sağlık sorunu olarak değil, erken tanı, tedaviye erişim ve beslenme koşullarını birlikte düşünmeyi gerektiren geniş bir toplumsal mesele olarak ele almayı zorunlu kılıyor.

Gözden kaçmaması gereken, rakamların birbirinden kopuk olmadığı: yaygınlık hastalığın büyüklüğünü, tanısından habersiz kişi sayısı ise görünmeyen bölümünü anlatıyor. Verilen haberlerde bir düzenleme ya da yeni bir karar duyurulmuyor; ancak bu ölçekteki sağlık verisi, önleyici yaklaşımın ve sağlık hizmetlerinin planlanmasının neden önemli olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Manşetlerin arasında kalmaması gereken asıl başlık, diyabetle yaşayanların sayısı kadar, bu kişilerin kaçının hastalığını bilmediği ve sağlıklı yaşama koşullarına ne ölçüde erişebildiği.